Methodisch werken

Door ervaringen en beschikbare kennis en kunde van cliënten, verwanten en medewerkers bij elkaar te brengen, kunnen we met elkaar nog veel meer bereiken.

Dit doen we door voorbeelden en verhalen met elkaar te delen.

Incidenten

Goede zorg leveren, vraagt ook stil staan bij dat wat je doet. Soms kan het voorkomen dat er in de ondersteuning iets (bijna) niet goed gaat. Dan spreken we van een (bijna-) incident of een calamiteit. Het melden van (bijna-)incidenten en calamiteiten is bedoeld om te leren van de situatie en de kwaliteit van de zorg te verbeteren. Incidentmeldingen worden structureel besproken in teamvergaderingen. De aandachtsfunctionaris incidenten van de locatie analyseert elk kwartaal de incidenten van de locatie. De analyse wordt besproken in het team om te komen tot concrete verbeteracties voor de zorg.

Om beter aan te sluiten bij de behoefte van de aandachtsfunctionaris incidenten zullen er in 2024 fysieke trainingen plaats vinden (in plaats van online) zodat er ook tijd en aandacht is voor het in de praktijk brengen van de opgedane kennis.

2023 | 2845 meldingen  
2022 | 2946 meldingen
2021 | 2867 meldingen
2020 | 3174 meldingen  

 Het verschil in het aantal meldingen in 2023 (-101) t.o.v. 2022 is, afgezet tegen de duur van de periode en omvang van de organisatie, gering te noemen. De meeste meldingen hebben betrekking op agressie, medicatie en vallen.

Agressie
Op de locaties waar de meeste meldingen gedaan worden, met name meldingen van agressie, wonen cliënten met een matig verstandelijk beperking. De huisvesting of liggen daarvan sluit niet altijd aan bij de zorgvraag van de cliënt. Om passende huisvesting voor deze doelgroep te realiseren wordt er een nieuwe locatie in Lemelerveld (Strenkhaarsweg) gebouwd.

Begeleiders volgen weerbaarheidstrainingen. In 2023 zijn medewerkers sneller na de start bij Frion uitgenodigd voor deze training om ze beter voorbereid aan het werk te laten zijn. Om de beginperiode te overbruggen wordt er ook aandacht besteed aan weerbaarheid in de startbijeenkomst voor elke nieuwe medewerker. Toch blijkt dat we echt vóór de start moeten trainen, daar wordt in 2024 op ingestoken.

Medicatie
In 2023 zijn er minder medicatiemeldingen dan in 2022. Van de incidenten met medicatie is bij meer dan de helft van de meldingen aangegeven dat de medicatie niet is gegeven, met als meest gegeven oorzaak onzorgvuldigheid. Het aantal meldingen hiervan is lager dan in 2022. In december 2022 is er gestart met het digitaal aftekenen van medicatie.

Eveneens worden er vanaf 2023 audits op medicatieveiligheid uitgevoerd. Hierdoor is er meer aandacht voor het thema ‘medicatieveiligheid’. Dit in combinatie met de inzet van het verpleegkundig team vergroot de bewustwording op medicatieveiligheid.

Vallen
Net als in 2022, was er ook in 2023 veel aandacht voor bewegen. Sinds september zijn er aandachtsfunctionarissen leefstijl ten behoeve van een gezonde(re) leefstijl voor onze cliënten. De cliënten van Frion worden ouder waarmee het risico op vallen vergroot. In oktober 2023 is er speciale aandacht geweest voor het thema ‘vallen’ tijdens de week van de valpreventie. Wat kunnen begeleiders doen en ook cliënten zelf om vallen te voorkomen? Aandacht voor risicofactoren en oorzaken, oefeningen die met de cliënt gedaan kunnen worden en invloed van voeding. In 2024 wordt gestart met MBvO (Meer Bewegen voor Ouderen) waar de nadruk zal liggen op valpreventie. Onderdeel hiervan zal het Otago-programma zijn, gericht op het voorkomen van valongevallen bij ouderen.

Interne audits

Om nog beter van elkaar te leren en de kwaliteit van zorg te verbeteren is Frion in 2023 gestart met waarderend auditen. Bij waarderend auditen wordt vooral gekeken naar wat er goed gaat. Door met medewerkers, verwanten en cliënten het ‘goede gesprek’ te voeren, komen ook succesverhalen boven tafel. Hier kunnen we van leren bij onderwerpen waarbij het nog beter kan. Dit zorgt voor een positief leer- en verbeterklimaat binnen Frion. Teams stellen eigen verbeteracties op naar aanleiding van de uitkomsten van de audit. 

In 2023 zijn 75 thema-audits audits uitgevoerd bij verschillende teams (logeren, wonen, dagbesteding en ambulant):

Zorgplan: 26 audits
Mondzorg: 12 audits
Medicatieveiligheid: 21 audits
Wet zorg en dwang: 16 audits

Zorgplan
Uit de audits blijkt dat teams trots zijn op de zorgplancyclus en de zorgplannen. De evaluatie van de zorgplancyclus en de Jaarlijkse Ontmoetingen zijn verspreid over het jaar. Wanneer mogelijk worden ook cliënten betrokken bij de Jaarlijkse Ontmoeting. Cliënten en verwanten geven tijdens de audits aan tevreden te zijn over het zorgplan. Voor de cliënten die zowel bij Frion wonen als dagbesteding volgen, kunnen begeleiders van de dagbesteding nog meer betrokken worden bij de zorgplancyclus.

Het opstellen van doelen en ondersteuningsafspraken verloopt bij de meeste teams goed. Het goed formuleren van doelen om er vervolgens op te rapporteren behoeft extra aandacht in sommige teams

Mondzorg
Uit de audits blijkt dat teams aandacht hebben voor mondzorg. Er wordt rekening gehouden met de wensen van cliënt en verwant met betrekking tot bijvoorbeeld de zelfredzaamheid van de cliënt en de eventueel daaraan verbonden risico’s. Teams ervaren wel een toenemend gevoel van tijdsdruk bij het nakomen van de mondzorgafspraken, zoals een tandartsbezoek. Teams kijken hierbij nu naar de inzet van het informele netwerk van de cliënt. Ook wordt onderzocht om of tandheelkundige zorg op locatie geboden kan worden voor bijvoorbeeld de cliënten met ernstig verstandelijke beperking.

Medicatieveiligheid
Uit de audits blijkt dat het merendeel van de teams bij nieuwe cliënten het medicatiegebruik en –beheer in kaart brengt, afstemt en vastlegt in het zorgplan. Ook het voorschrijven, leveren en gebruik van medicatie verloopt goed. Verbetering is mogelijk in de omgang met zelfzorgmiddelen en de opslag van medicatie.

Sinds december 2022 tekenen medewerkers de medicatie digitaal af. Door het gebruik van digitale toedieningslijsten, zijn deze meer up-to-date dan voorheen en is er een betere afstemming tussen wonen en dagbesteding over gegeven medicatie. Dit zorgt voor een veiliger medicatieproces. De bewustwording op het belang van het direct aftekenen van medicatie behoeft aandacht.

Wet zorg en dwang (Wzd)
Uit de audits over de Wzd is gebleken dat de meeste teams hier bekend mee zijn. Nog niet alle begeleiders weten precies wat hun rol is en welke stappen moeten worden doorlopen wanneer er onvrijwillige zorg wordt ingezet. Voor meerdere medewerkers is dan ook nog onduidelijk hoe onvoorziene maatregelen worden vastgelegd. Extra aandacht voor de Wzd en scholing hebben eraan bijgedragen dat onvrijwillige maatregelen gedurende het tweede half jaar beter geregistreerd werden.

Wet zorg en dwang (Wzd)

De cliënten hebben in grote mate zeggenschap over hun eigen leven. Daarnaast hebben we ook een professionele verantwoordelijkheid om toe te zien op de veiligheid van cliënten. Bij dilemma’s op het gebied van veiligheid en vrijheid is er ruimte voor het nemen van risico’s ten behoeve van de persoonlijke ontplooiing van de cliënt. Bij Frion leveren we in principe alleen vrijwillige zorg, maar sluiten we onvrijwillige zorg niet uit. 

In 2023 zijn 329 maatregelen van onvrijwillige zorg geregistreerd in het elektronisch cliëntendossier. Van deze maatregelen waren er 134 structureel, 87 incidenteel en 108 onvoorzien van aard. De meest toegepaste maatregelen met betrekking tot onvrijwillige zorg zijn fysieke fixatie, mechanische fixatie, beperkingen over de inrichting van het eigen leven en toedienen van medicatie.

Het (correct) vastleggen van onvrijwillige zorg in het elektronisch cliëntendossier blijft voor medewerkers ingewikkeld. De professionalisering van het behandelteam en de groeiende bekendheid met de Wzd maakt het mogelijk om het beleid met ingang van 1 januari 2024 aan te passen. Verantwoordelijkheden worden beter ingericht en de vastlegging van psychofarmaca sluit beter aan bij datgene wat de Wzd vraagt. Het vastleggen van onvrijwillige zorg wordt hiermee ook vereenvoudigd.

Een complete analyse is beschreven in een apart rapport en besproken met de centrale verwantenraad (CVR).

Cliëntvertrouwenspersoon (CVP) en klachtenfunctionaris

In 2023 zijn er 29 meldingen gedaan, waarvan

• 8 uitingen van onvrede met een verzoek om ondersteuning van de cliëntvertrouwenspersoon zorg.
• 9 uitingen van onvrede met een verzoek om ondersteuning van de cliëntvertrouwenspersoon Wzd.
• 10 uitingen van onvrede (waarvan één na bemiddeling doorliep vanuit 2022) met een verzoek om bemiddeling van de klachtenfunctionaris.

Verder is er eenmaal door een cliënt een beroep gedaan op het luisterend oor van de vertrouwenspersoon zorg bij een persoonlijke kwestie. In 2023 is er één klacht door de klachtencommissie ontvangen. Alle meldingen en de klacht zijn naar tevredenheid opgelost.

In het laatste kwartaal van 2023 is er een nieuwe cliëntvertrouwenspersoon zorg en cliëntvertrouwenspersoon Wzd gekomen vanuit het LSR. Zij maken in 2024 kennis met de raden en bezoeken enkele locaties. Het gezamenlijk locaties bezoeken vergroot de bekendheid en zo kan het verschil tussen de twee functies toegelicht worden.